BATMAN İLİ TARİHÇESİ VE COĞRAFİ YAPISI
İlimizin tarihi bugünkü kuruluş yerinde bulunan Elakhan’ın Med’lerin egemenliğine girmesiyle başlar. Bölge daha sonra sırasıyla Slepkoslar, Partlar, Sasaniler ve Bizansların hakimiyetinde kalmıştır.
Bölge 7.yy.da İslamiyetin etkisine girmiştir. Halife Hz.Ömer dönemi İslam orduları komutanlarından Halit Bin Velid tarafından Islam topraklarına (El cezire eyaleti) dahil edilmiştir. Abbasi halifeliği zayıfladığı zaman mahalli küçük Müslüman devletler bölgede egemen olmuşlardır.
Bugünkü Batman’ın üzerinde kurulu olduğu topraklar 1515 yılında Osmanlı hakimiyetine girmiştir. Diyarbakır Beylerbeyliğine ve Hısn-ı Keyfa Meliki, Melik Halil’e bağlı olarak uzun yıllar kalmıştır.
Dicle nehrinin kenarında bulunan ve sahip olduğu jeopolitik ve iktisadi konumu dolayısıyla 2000 yıllık medeniyetin izlerini taşıyan, zamanında bölgeye merkezlik yapmış Hasankeyf (Hısnkayfa) ilçemiz Selçuklu İmparatorluğuna bağlı Gaziemirlerinden Artukoğullarının başkentliğini yapmıştır. Daha sonra Eyyubiler ve Akkoyunlular bölgeye hakim olmuşlardır.
Yavuz Sultan Selim 1515 yılında Bağdat seferi sırasında kendisine büyük yararlılıklar gösteren Turhan oğlu Mahmut Paşaya Elak-Han bölgesini tımarlık olarak vermiştir.
Bütün bu gelişmelerden sonra Elak-Han’ın adı halk arasında Eta, zamanla da İIuh şeklinde telaffuz edilmiştir.
Batman ili merkez ilçesi Cumhuriyetin ilk yıllarında İl olan Siirt’e on ilçeden en son ilçe olan birimdir. Özünü İluh köyü teşkil etmektedir. İluh köyü 1927 yılına kadar El Medin ilçesine bağlıydı.
1927 yılında bugünkü Batman çayının taşması nedeniyle Batman Çayının kenarında kurulu bulunan Elmedin tamamen sular altında kalmış ve ilçe merkezi Beşiri’ye nakledilmiştir. 1927 yılına kadar buraya köy statüsünde bağlı bulunan iluh bu tarihte bucak haline getirilmiştir.
Maden Tetkik Arama (MTA)’nın 1935 yılında başlatmış olduğu çalışmalar 1940 yılında meyvesini vermiştir. Raman’da Petrol bulunmasıyla Batman’ın kaderi de petrole bağlı olarak parlamış ve hızla gelişmiştir. 1942 yılında Maymune Boğazında 10 ton günlük petrol işletme kapasitesine sahip Boğaziçi Tasfiyehanesi adı altında yurdumuzun ilk rafinerisi kurulmuş ancak ham petrol üretiminin artmasıyla kapasite yetersiz kalmış ve bu rafineri sökülerek şu
andaki Rafinerinin bulunduğu yerde günlük 200 ton işleme kapasitesine sahip Batman Tecrübe Rafinerisi kurulmuştur.Raman petrol sahasından sonra Garzan sahasında da petrolün bulunmasıyla istihsal edilen petrolü işleyemez duruma gelen Batman, kuruluş yılı olan 1955’te yapılan nüfus sayımı sonucu İluh’un nüfusu 4.713 olarak tespit edilince 21 Kasım 1955 tarihinde Batman Belediyesi adı altında Belediye teşkilatına kavuşmuştur.
Bundan sonra çevrenin gözde yerleşim yeri haline gelen Batman nüfus akınına uğramış, kısa sürede büyük mesafe kateden Batman Ol Eylül 1957 tarihinde ilçe konumuna getirilmiştir. Adını batısında akan akarsu (çay)’dan alan Batman 16 Mayıs 1990 tarihinde il statüsüne kavuşturulmuştur.

COĞRAFİ YAPI
Yurdumuzun Güneydoğu Anadolu Bölgesinde bulunan ilimiz; kuzeyinde Muş ,batısında Diyarbakır, doğusunda Bitlis, Siirt ve güneyinde de Mardin illeri ile komşudur. İlin kuzey ve kuzeydoğusu yüksek, sarp ve dağlık olup, güneyi ise dağlık ve engebelidir. Dicle nehri batı doğu doğrultusunda il topraklarından akar. Batman çayı Batman-Diyarbakır il sınırı çizerek Dicle nehri ile birleşir. İl Merkezi Batman çayı havzasında büyük bir arazi üzerine yerleşmiştir. İl’in doğusunda petrol üretimi yapılan 1288 metre yükseklikte Raman dağı ve güneydoğu torosları vardır.
3-NÜFUS
İlimiz 2000 yılı genel nüfus sayımı sonuçlarına göre toplam nüfusu (DİE-2000) 456.734.’tür. Bu nüfusun % 67’si şehirlerde, %33’ü ise köylerde yaşamaktadır. İlimizin yıllık nüfus artış hızı şehirde %0 44.62, köylerde ise % 2.06 olup, toplam %0 28.30’dur.
Batman'ın nüfus yoğunluğu (DİE-2000)98 olup, il genelinde okur-yazar oranı ise % 74 tür.

4-İDARİ YAPI
İlimiz 16 Mayıs 1990 tarih ve 3647 Sayılı Kanun ile tl, Gercüş’e bağlı bucak olan Hasankeyf’de ilçe statüsüne kavuşmuştur. İlimize Beşiri, Gercüş, Hasankeyf, Kozluk ve Sason ilçeleri bağlanmıştır. İlimize bağlı 5 ilçe, 8 Bucak, 12 Belediye, 268 köy ve 269 mezra bulunmaktadır. İlimizin yüzölçümü 4.659 Km2’dir.
İl arazisinin kuzeyi dağlık, güneyi engebeli olduğundan kırsal kesim yerleşim birimi köy ve mezra olarak çok sayıdadır.

8-ADLİ YAPI
01 EYLÜL 1957 Tarihinde ilçe statüsüne kavuşan Batmanda buna paralel olarak Adli yapılanmanın kurulduğu, ilk kurulan Adliyenin Cumhuriyet Meydanında bulunan Belediye binasında diğer kamu kurumları ile birlikte hizmet vermeye başladığı, Ancak bu binanın tüm kurumlara yeterli olmaması nedeni ile yapımı 1970 te tamamlanan 3 kattan müteşekkil Hükümet konağının alt katına taşındığı, nüfus ve sosyal gelişme paralel olarak artan olaylar karşısında 01 AĞUSTOS 1982 tarihinde Ağır Ceza Merkezine dönüştürülen Batman ilinde Hükümet Konağının kifayetsiz kalması nedeni Posta Telefon Telgraf İşletmesi Müdürlüğünün metruk binasında tadilat yapılmak sureti ile Ağır Ceza Mahkemesinin buraya yer konağına yapılan ek binanın 1984 yılında tamamlanması nedeni ile Ağır Ceza Mahkemesi de ek binanın alt katına taşınmak sureti ile Adliyemizin diğer birimleri “‘birlikte 1 7 Ağustos 2002 tarihine kadar bu binada faaliyet gösterdiği, yapımına 1992 yılında başlanan Kültür mahallesi Turgut Özal bulvarında bulunan yeni Hükümet konağının Adliyeye ait A ve D Bloklarının tamamlanmasını müteakkip halihazırda faaliyetlerin sürdürüldüğü binaya taşınılmıştır.